OPINIA PRAWNA DOTYCZĄCA WALUTY LOKALNEJ „DOBRY”

Istotą systemu polskiej waluty lokalnej „Dobry” jest skupienie zarówno podmiotów gospodarczych, jak i osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, których celem jest wzajemna wymiana towarów i usług, przy użyciu umownego środka płatniczego. Waluta lokalna „Dobry” stanowi zatem lokalny środek transakcyjny dla danej grupy społecznej (aktualnie przedsiębiorców), która przyjęła go w sposób dobrowolny i zadeklarowała chęć akceptowania płatności za swoje usługi i towary w innej formie, bez użycia pieniędzy obiegowych.
System waluty lokalnej „Dobry” jest rodzajem stosunku obligacyjnego - umowy społecznej, którą uczestnicy systemu zawierają, by za świadczone usługi oraz towary uiszczać zapłatę w umownie przyjętej jednostce rozliczeniowej jaką jest „Dobry” (PLD).

Jest to system, którego podłożem jest umowa barterowa. Jednakże w niniejszym przypadku występuje ona w nieco zmodyfikowanej formie – w postaci handlu kompensacyjnego. Handel kompensacyjny jest to wymiana towarów i usług działająca w zorganizowanej formie tj. grupy podmiotów gospodarczych oraz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, których zadaniem jest wzajemne kojarzenie potrzeb i rozliczanie przeprowadzanych transakcji (tj. kompensata) w oparciu o umowną jednostkę rozliczeniową - w tym przypadku walutę lokalną „Dobry” (PLD).


Nawiązując do powyższego podobieństwa należy wskazać, iż zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego wspomniana umowa barterowa, będąca podłożem systemu waluty lokalnej, posiada wiele cech wspólnych z uregulowaną w Kodeksie Cywilnym umową zamiany. Jednakże umów tych nie możemy utożsamiać, albowiem jak wskazuje Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26.08.2004 r., sygn. akt ICK 210/04, umowa barteru różni się od umowy zamiany przede wszystkim tym, iż w umowie barterowej występującej w różnych formach możliwa jest wymiana towarów pomiędzy różnymi podmiotami (nie tylko 2 stronami) oraz może ona dotyczyć także usług, podczas gdy umowa zamiany dotyczy wyłącznie stron danej umowy, zaś jej przedmiotem może być tylko własność rzeczy bądź zbywalne prawo majątkowe.


Umowa, którą zawierają uczestnicy systemu „Dobry” jest de facto umową cywilnoprawną nienazwaną, która nie została uregulowana w Kodeksie Cywilnym, jednakże jej podstawę stanowi art. 353 ą Kodeksu Cywilnego. Przepis ten kreując zasadę swobody umów wskazuje, iż strony mogą ułożyć stosunek prawny wedle swojego uznania, jednakże w sposób, który nie sprzeciwia się właściwości tegoż stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Z uwagi na brak konkretnych regulacji ustawowych w/w umowa może być zawarta w dowolnej formie. Podobnie treść wskazanej umowy będzie uzależniona od woli stron, z zastrzeżeniem jednak wspomnianej wyżej zasady swobody umów. Zważyć jednak należy na powszechnie obowiązujące przepisy prawa, które dla ważności konkretnej czynności prawnej nakazują dokonane jej w określonej szczególnej formie, np. sprzedaż nieruchomości dla swej ważności musi zostać dokonana w formie aktu notarialnego.


Wracając na grunt niniejszej opinii koniecznym jest zwrócenie większej uwagi na wskazaną wyżej jednostkę rozliczeniową – walutę lokalną „Dobry” (PLD), którą uczestnicy systemu przyjmują jako prywatny środek transakcyjny. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, iż wskazana jednostka rozliczeniowa, którą przedsiębiorcy jako „cenę” uiszczają w zamian za dobra nabyte w ramach systemu waluty lokalnej „Dobry”, nie jest jednostką pieniężną lecz umowną jednostką rozliczeniową. Stanowi ona jedynie miernik wartości towarów lub usług świadczonych przez uczestników systemu. Pozwala ona tym samym na określenie wartości tychże usług bądź towarów. Podkreślenia wymaga fakt, iż określona wartość wymienianych dóbr może być uiszczona wyłącznie w walucie lokalnej (PLD), bez użycia pieniędzy obiegowych.


W tym miejscu koniecznym jest wskazanie czym są jednostki pieniężne, których istota stanowi o możliwości uznania „Dobrego” wyłącznie za umowny środek transakcyjny. Zgodnie z ustawą z dnia 29.08.1997 r. o Narodowym Banku Polskim, znakami pieniężnymi są banknoty i monety, opiewające na złote i grosze. Znaki te mogą być emitowane wyłącznie przez Narodowy Bank Polski, który jest centralnym bankiem państwa. Stanowią one w kraju jedyny pełnoprawny środek płatniczy. Ponadto Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej również wskazuje, iż Narodowemu Bankowi Polskiemu przysługuje wyłączne prawo emisji pieniądza oraz ustalania i realizowania polityki pieniężnej. Natomiast ustawa z dnia 28.10.1950 r. o zmianie systemu pieniężnego określiła, iż jednostką pieniężną używaną w Polsce jest zloty, który dzieli się na 100 groszy. Powyższe zatem w sposób jednoznaczny wyklucza możliwość uznania „Dobrego” (PLD) zarówno za znak pieniężny, jak i za jednostkę pieniężną w rozumieniu w/w przepisów. Lokalna waluta „Dobry” (PLD) jest zupełnie niezależna od Narodowego Banku Polskiego oraz polskich banków. „Dobry” (PLD) bowiem nie jest emitowany ani przez Narodowy Bank Polski, ani przez inny podmiot, nie istnieje on w postaci zmaterializowanej. „Dobry” (PLD) stanowi wyłącznie zapis księgowy na koncie rozliczeniowym prowadzonym przez administratora systemu oraz w dokumentach podatkowych danego podmiotu (faktury, rachunki).


De facto również samo pojęcie „waluty” ma charakter wyłącznie umowny, albowiem jak opisano wyżej nie stanowi ona w istocie znaków pieniężnych w rozumieniu w/w przepisów.
Ponadto koniecznym jest zwrócenie uwagi, iż „Dobry” nie działa na rynku globalnym, lecz w zamkniętym systemie – lokalnie.


Poza wskazanym systemem nie ma on bowiem żadnej wartości. Z uwagi na powyższe nie podlega on spekulacjom, nie może stracić ani zyskać na wartości, nie może być on przedmiotem giełdy. Wartość waluty lokalnej „Dobry” (PLD) jest zawsze taka sama – tj. 1 PLD = 1 PLN. „Dobry” (PLD) nie może być także wymieniany na żadną inną walutę, ani instrument rynku pieniężnego, nie może być też w taki sposób nabyty.


Z całą stanowczością należy stwierdzić, iż pomimo braku możliwości uznania „Dobrego” (PLD) za prawny środek płatniczy nie pozostaje on w sprzeczności z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa na terenie Rzeczpospolitej. W istocie brak jest jakichkolwiek regulacji prawnych, które odnoszą się wprost do walut lokalnych, jednakże analiza przepisów, które regulują w kraju materię finansową pozwala sformułować tej treści wniosek.


Wśród przepisów, które należało wziąć pod rozwagę w przedmiocie niniejszej opinii należy wymienić: - ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny, - ustawa z 29.08.1997 r. o Narodowym Banku Polskim, - ustawa z 28.10.1950 r. o zmianie systemu pieniężnego, - ustawa z 27.07.2002 r. Prawo dewizowe (Dz.U. z 2012 r. , poz. 826), - ustawa z 19.07.2011 r. o usługach płatniczych (Dz.U. nr 199, poz. 1175, z późn. zm.), - ustawa z 12.09.2002 r., o elektronicznych instrumentach płatniczych (Dz.U. z 2012 r., poz. 1232) - ustawa z 29.07.2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. z 2010 r., nr 211, poz. 1384, z późn. zm.), - Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.


Analiza powyższych przepisów w sposób wyraźny wskazuje, iż żadna waluta lokalna nie może być traktowana na równi z prawnym środkiem płatniczym, albowiem nie funkcjonują one jako instrument rynku pieniężnego w rozumieniu odrębnych przepisów. Nie są one zatem uznawane za prawny środek płatniczy, a jedynie za umowny środek transakcyjny działający w granicach zamkniętego systemu.

Waluta lokalna nie wykazuje żadnego podobieństwa do używanych na terenie Rzeczpospolitej instrumentów finansowych, albowiem nie spełnia ona podstawowej przesłanki, którą jest jej powszechna akceptowalność. Waluta lokalna jest akceptowana jedynie przez uczestników systemu „Dobry”, którzy wyrazili chęć rozliczania się pomiędzy sobą takim środkiem. Waluta lokalna nie stanowi także waluty obcej w rozumieniu przepisów prawa dewizowego. Albowiem zgodnie z treścią tych przepisów za pieniądze uznaje się jedynie banknoty i monety, tj. pieniądze w zmaterializowanej formie. Pieniądze te zaś stanowią walutę obcą wówczas, gdy są prawnym środkiem płatniczym poza terytorium Rzeczpospolitej.

Ponadto zważyć należy, iż waluta lokalna „Dobry” (PLD) jest niewymienialna. Nie może ona być wymieniona na polskie pieniądze obiegowe, żadne inne waluty, ani być stosowana poza administrującym nią systemem.
Z całą stanowczością należy stwierdzić zatem, iż waluta lokalna nie stanowi waluty płatniczej państwa, albowiem w świetle w/w przepisów nie może być ona uznana za jednostkę pieniężną. W konsekwencji waluta lokalna nie stanowi środka pozwalającego na powszechne regulowanie zobowiązań finansowych na terenie kraju. Jest ona jedynie umownym, prywatnym środkiem płatniczym danej grupy społecznej (aktualnie przedsiębiorców), używanym w transakcjach pomiędzy kontrahentami, będącymi uczestnikami zamkniętego systemu „Dobry” .
W świetle powyższych rozważań należy stwierdzić, iż waluta lokalna „Dobry” (PLD) jest całkowicie legalnym umownym środkiem płatniczym, którego funkcjonowanie w obrocie gospodarczym nie narusza powszechnie obowiązujących przepisów prawa polskiego. Pomimo, iż nie jest ona uregulowana w sposób jednoznaczny w polskim ustawodawstwie, należy uznać, że jest zgodna z obowiązującym na terenie Rzeczpospolitej Polskiej porządkiem prawnym.

Adwokat Katarzyna Kozieł - Kozłowska

comments powered by Disqus